Deniz kokulu sahil kasabalarını ziyaret eden gezginlerin aklına yemek denildiğinde genellikle deniz ürünleri, kalamar ve karides gelir. Oysa bir ilçenin gerçek ruhunu, yöre halkının günlük koşuşturmacasında yediği esnaf yemekleri yansıtır. Demre (eski adıyla Kale), sahilinin güzelliği kadar, verimli ovasından ve Yörük kültüründen beslenen çok köklü bir "çarşı gastronomisi"ne sahiptir.

Turistlerin yoğunlukla bulunduğu sahil şeridini (Çayağzı ve Taşdibi) arkanızda bırakıp, Noel Baba Meydanı'nın etrafındaki sokaklara, sanayi sitesine ve pazar yerine doğru ilerlediğinizde, ızgaralardan yükselen isli kokular ve odun fırınlarından gelen sıcak hamur kokuları sizi karşılar. Bu yazımızda, lüks restoranlardan uzaklaşıp, Demrelilerin vazgeçilmezleri olan Antalya usulü şiş köfteye ve tatlıların şahı odun ateşinde tahinli pideye yakından bakıyoruz.

Demre Çarşısının Gastronomik Ruhu

Demre, ekonomisi büyük oranda seracılığa ve tarıma dayanan bir ilçedir. Sabahın çok erken saatlerinde seralarına giden veya tarım aletleri için sanayi sitesine uğrayan bölge halkı, öğle saatlerinde karınlarını hem doyurucu hem de uygun fiyatlı esnaf lokantalarında doyurur.

Bu lokantaların ve pide fırınlarının en büyük özelliği, yıllardır aynı aileler tarafından işletilmesi ve menülerin gösterişten uzak, tamamen lezzet odaklı olmasıdır. Demre çarşısında yemek yemek, turistik bir aktivite olmaktan çok, yöre halkının günlük yaşam ritmine dahil olduğunuz bir kültür deneyimidir.

Bölgenin Tatlı Efsanesi: Tahinli Pide (Tahinli Çörek)

Antalya ve ilçelerinin mutfak kültüründe "tahin" (susam ezmesi) kelimenin tam anlamıyla başroldedir. Demre çarşısında yürürken fırınlardan gelen o kavrulmuş susam kokusunun kaynağı, yöre halkının kahvaltılarda, çay saatlerinde ve yemek sonralarında sıkça tükettiği Tahinli Pide'dir.

Peki bu pideyi bu kadar özel yapan nedir? Demre'de yapılan tahinli pidenin hamuru incecik açılır. İçerisine (veya üzerine) bolca sürülen tahin, fabrikasyon açık renkli tahinler değil; odun ateşinde çifte kavrulmuş, yoğun ve esmer olan yerel tahindir. Üzerine bir miktar şeker ve dövülmüş ceviz (isteğe bağlı) eklenir. Kara fırında, meşe odunu ateşinde üzeri karamelize olup çıtırdayana kadar pişirilir.

Tahinli pide masaya bütün olarak değil, dilimlenmiş olarak sıcak sıcak gelir. Yanında demli bir çay eşliğinde yediğinizde, tahinin damağınızda bıraktığı o yoğun lezzet uzun süre aklınızdan çıkmayacaktır.

Antalya Usulü Şiş Köfte ve Piyaz Uyumu

Bir Demreliye "Öğlen çarşıda ne yiyelim?" diye sorduğunuzda alacağınız cevap %90 ihtimalle "Şişçi'ye gidelim" olacaktır. Demre sanayi sitesinin girişinde ve ilçe merkezindeki ara sokaklarda bulunan köfteciler, Antalya usulü şiş köftenin hakkını sonuna kadar verir.

Antalya usulü şiş köfte, bildiğimiz kasap köfteden farklıdır. İnce uzun bir şişe sarılarak kömür ateşinde pişirilir. Kıyması genellikle sinirsiz dana ve kuzu etinin karışımından elde edilir ve baharatı çok baskın değildir; etin kendi lezzeti ön plandadır. Köfteler, közlenmiş meşhur Demre sivri biberi, soğan, domates ve altında tırnak pide ile servis edilir.

Ancak bu yemeğin asıl starı yanındaki eşlikçidir: Antalya Piyazı. İçine tahin, sarımsak, sirke, limon ve zeytinyağından oluşan özel bir sos (tarator) dökülerek hazırlanan bu haşlanmış fasulye piyazı, şiş köftenin ayrılmaz bir parçasıdır. Demre'deki esnaf lokantalarında piyaz, öylesine bir yan ürün değil, neredeyse ana yemek kadar özenle hazırlanan bir başyapıttır.

Esnaf Lokantalarının Vazgeçilmez Sulu Yemekleri

Eğer canınız köfte veya pide çekmiyorsa, çarşı içindeki sulu yemek (tencere yemeği) yapan dükkanlara mutlaka uğramalısınız. Sabahın çok erken saatlerinde (05:00 - 06:00 gibi) açılan bu lokantalar, güne serada başlayan çiftçiler için nefis çorbalar (özellikle kemik suyuyla yapılmış kelle paça ve mercimek) kaynatır.

Öğle saatlerine gelindiğinde ise vitrinlerde; yöresel otlarla yapılmış kavurmalar, zeytinyağlı taze fasulye, güveçte tas kebabı ve kuru fasulye gibi ev yemekleri boy gösterir. Bu lokantaların en güzel yanı, her şeyin o günün sabahı pazardan alınmış en taze Demre sebzeleriyle yapılması ve akşam saatlerine kalmadan tüketilmiş olmasıdır.

Lezzet Peşindeki Gezginlere Tavsiyeler

Demre çarşısındaki bu gastronomi avını kusursuz kılmak için şu notları aklınızda bulundurun:

• Öğle Saatini Kaçırmayın: Esnaf lokantalarında ve meşhur şişçilerde en taze yemekler 12:00 ile 14:00 arasındadır. Saat 15:00'ten sonra giderseniz birçok popüler yemeğin tükendiğini görebilirsiniz.
• Cuma Pazarını Gezin: Eğer Demre'ye Cuma günü yolunuz düşerse, yemekten önce kurulan ilçe pazarını gezin. Yediğiniz yemeklerin kaynağı olan o devasa, taptaze ve renkli sebze/meyve tezgahlarını görmek iştahınızı ikiye katlayacaktır.
• Küçük Porsiyonlar İsteyin: Tatlı (tahinli pide) oldukça doyurucu ve kalori doludur. Şiş köfte sonrasında yiyecekseniz, masadaki kişi sayısına göre yarım veya tek porsiyon söyleyerek paylaşmanız midenizi fazla yormamanızı sağlar.

Tarihi kalıntıların tozunu üzerinizden atıp, gerçek bir Anadolu kasabasının nabzını damağınızda hissetmek isterseniz, Demre çarşısının mütevazı ama lezzetli sofraları sizi bekliyor. Rooul.com olarak, esnafın sıcak çayı eşliğinde, tahin kokulu mutlu sokaklarda harika bir ziyafet dileriz.